Posts

Featured Post

आम्ही सारे नालायक..

Image
आता आपले काही खरे नाही. आपल्याला देशातून हाकलवून लावणार, नाहीतर जेलमध्ये टाकणार त्यामुळे आपले अस्तित्व टिकवायचे असेल तर मोठ्या प्रमाणात आंदोलन करून रस्त्यावर उतरा.    अत्यंत आवेशपूर्ण भाषणात असे विषारी वाक्य कानावर पडते अन एक समुदाय रस्त्यावर उतरतो, बंद पुकारतो, तोडफोड करतो. सरतेशेवटी महिला व बालकांना पुढे करून रस्ते बंद केले जातात. हे आहे २०२० मधील भारताचे चित्र. ज्या डॉ.अब्दूल कलामांनी २०२० साली भारत विकसित देश होईल असे स्वप्न बघितले त्याच देशातील २०२० चा पहिला महिण्यातील चित्र असे आहे. एखाद्या विषयावर चुकीचा मतप्रवाह बनवून वातावरण अस्थिर करणे किती सहजसाध्य आहे भारतात. नागरिकता संशोधन कायदा हे त्याचे ताजे उदाहरण. झोपलेल्याला जागे करता येते, परंतु झोपेचे सोंग ज्याने घेतले आहे त्याला जागे करता येत नाही. लाजिरवाणी बाब ही आहे की, आपण सर्व सुशिक्षित, सुसंस्कृत, आधुनिक विचाराचे, उदारमतवादी म्हणवतो. पाकिस्तान,बांगलादेश व अफगाणिस्तान या तीन देशातील अल्पसंख्य नागरिकांना नागरिकत्व देण्यासाठीच्या विधेयकाविरोधात गदारोळ चालू आहे. जे विधेयक स्वातंत्र्यकाळापासून प्रलंबित आहे. त्यावर अनेकदा चर्चा झा…

भिक्षा माई....

Image
भिक्षा माई....
का कुणास ठाऊक पण एरवी सहज वाटणाऱ्या या आवाजामध्ये आज एक विशेष आकर्षण जाणवले अन कुतूहलापोटी बाहेर जाऊन बघतो तर डोक्यावर फडके बांधलेले एक साधूबाबा होते. त्यांना बघून  अंत:करणात शांतता निर्माण झाली. संसारी धावपळीने शीण गेल्यासारखा वाटला. बाबा, ओ, बाबा   (माझ्या आवाजाने त्यांची तंद्री तुटल्यासारखे वाटले.)   अत्यंत आल्हाददायक नजरेने कटाक्ष टाकत माझ्याकडे बघून हसले.  मी विचारले कुठले हो बाबा तुम्ही ? (अत्यंत गंभीर हास्य वदन करत) या प्रश्नानेच तर हैराण झालोय रे.... (मला काहीच समजेना) म्हणजे हो बाबा ? बाबा निघणार इतक्यात मी त्यांना बसण्याची विनवणी केली.   बाबा ओट्यावर बसले अन बोलू लागले   मी तर साधू-फकीर आहे रे, आम्हाला घर-दार बांधून जमत नाही. आम्ही आपले फिरत राहतो. लोकांना चार भल्या गोष्टी सांगतो. काही लोकांना आवडत तर काहीना नाही आवडत. बाबांचे शब्द कारंजाच्या तुषाराप्रमाणे अंगावर पडत होते. आम्ही हे असे असतो. (फाटके कपडे, हातात झोळी कडे दाखवून बाबा सांगु लागले) जन्मे न कोणी, मरे न कोणी, हा सर्व मायेचा खेळ नीतीन वागा, जास्तीची हाव करू नका, अडकू नका कशात ? नका दुखवू कोणाला त्या एका मालिकची आठवण ठे…

गिधाडानो आणखी किती लचके तोडाल ?

Image
प्रत्येक प्राणीमात्राला पोटाची आग शमवण्यासाठी प्रयत्न करावे लागतात. निसर्गाची अन्नसाखळी कार्यरत असते. काही प्राण्यांना जीवंत राहण्यासाठी इतर प्राण्यांच्या हाड-मासावर अवलंबून रहावे लागते. जसे की, गिधाडे. ही गिधाडे प्राण्यांचे मांस खाऊन आपला उदरनिर्वाह करतात. अनेकवेळा ही गिधाडे मेलेल्या किंवा अर्धमेलेल्या प्राण्याच्या शरीराचे लचके तोडण्यासही धजावतात. त्याच्या या कृतीबद्दल गिधाडांना कणमात्रही दोष देता कामा नये, कारण ती त्यांची नैसर्गिक प्रवृत्ती आहे. वाईट याचे वाटते की, मनुष्य प्राण्यात सुध्दा ही गिधाडी वृत्ती वेगाने फोफावत आहे. खरे पाहता मानवाला जीवंत राहण्यासाठी कोणाही व्यक्तीच्या शरीराचे लचके तोडण्याची आवश्यकता नाही. परंतु तरीही केवळ क्षणभंगुर सत्ता अथवा आर्थिक उन्नती साठी मानवातील ही गिधाडे राष्ट्रहिताचे लचके तोडू पाहत आहे. अर्थात राष्ट्रहिताचे लचके तोडण्याची ही काही पहिलीच वेळ आहे असे नव्हे. इतिहास साक्षी आहे जेव्हा जेव्हा राष्ट्रहिताला बाधा पोहोचली तेव्हा तेव्हा या गिधाडांनी लचके तोडून आपले पोट भरले आहे. नागरिकता संशोधन विधेयक नुकतेच संसदेच्या दोन्ही सभागृहात संमतहोऊन त्याचे कायद्य…

विद्यापीठ की विश्रामगृह ?

Image
सुखार्थी त्यजते विद्यां विद्यार्थी त्यजते सुखम् । सुखार्थिन: कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिन: सुखम् ॥ जो व्यक्ती सुखाच्या मागे धावतो त्याला ज्ञान प्राप्त होऊ शकत नाही अन ज्याला ज्ञान प्राप्त करायचे आहे त्याने सुखाचा त्याग केला पाहिजे. विद्या प्राप्त करायची असेल तर सुख कसे मिळेल ? देशातील केंद्रीय विद्यापीठात जो काही गोंधळ चालू आहे त्या पार्श्वभूमीवर हे सुभाषित लक्षात घेण्यासारखे आहे. विद्यार्थ्यांच्या मागण्या या प्रामुख्याने सोई-सुविधा संदर्भात आहेत. आणि जर मुद्दा केवळ फीवाढी संदर्भात असेल तर त्याला कमवा व शिका सारख्या योजना राबवून मार्ग काढता येऊ शकतो. जे की, देशातील बहुसंख्य विद्यार्थी करतात. परंतु येथे प्रश्न असा आहे की, मुळात शिक्षण प्राप्त करणे हे अंतिम ध्येय आहे का ? असे असते तर अन्य कुठलेही प्रश्न उपस्थित झाले नसते. मुळात विद्यापीठ हे आंदोलन करण्यासाठी नसून ज्ञान प्राप्त करण्यासाठी आहे हेच आपण विसरून चाललो आहोत की काय अशी शंका निर्माण होत आहे.
एखाद्या देशाचे यशापयशाचे गमक तेथील शिक्षण व्यवस्थेत सापडते. लौकिकार्थाने शिक्षण म्हणजे केवळ अर्थार्जनासाठी आवश्यक पात्रता निर्माण करणे असा अर…

असंगाशी संग

Image
प्रत्येक व्यक्तीला आपले मित्र निवडण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य असते. सर्वसाधारणपणे संकटात साथ देणारा, निरपेक्षपणे मदत करणारा अशी मित्राची व्याख्या असली तरी राजकारणात त्याचे संदर्भ अमूलाग्र बदलतात. म्हणजे इथे जे दिसते ते कधीच नसते. म्हणून राजकारणात मित्र निवडताना विशेष काळजी घ्यावी लागते. यात जो फसला त्याच्या वाटेला पश्चात्ताप शिवाय काहीच येत नाही.राज्याच्या राजकारणातील सारीपाटाचा खेळ बघता योग्य मित्रांची निवड किती महत्त्वपूर्ण आहे हेच अधोरेखित होते. सध्या शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस अन कॉंग्रेस अशा संभाव्य आघाडीची चर्चा आहे. वरकरणी पाहता शिवसेनेला मुख्यमंत्रीपदाच्या गुलाबाचे फुलदिसत असले तरी त्याच्या आजूबाजूला भरपूर काटे आहेत. भाजपशी बंद केलेल्या चर्चेने आघाडीसोबतच्या वाटाघाटीत शिवसेनेला नमते घ्यावे लागणार हे उघड आहे. त्यामुळे मातोश्रीबाहेर बैठका, कॉंग्रेसच्या दिल्लीतील नेत्यांसोबत फोनवरून चर्चा, अन राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचा सावध पवित्रा या सर्व प्रकारात शिवसेना गुरफटून जात आहे.
राज्याच्या राजकारणात मागील पंधरा दिवसांपासून सत्तास्थापनेचे मंथन चालू आहे. केवळभाजपला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी …

सत्तावादी पक्षाची वाताहत...

Image
महाराष्ट्र, राजकारण आणि सत्ताकेंद्र अशा तीनही शब्दांना एकच समानार्थी शब्द म्हणजे शरद पवार. सत्ता कोणाचीही असो सत्तेचे वलय या नावापासून कधीही वेगळे झाले नाही. राज्यात अन केंद्रातही ज्यांचा शब्दाला कायम वजन होते असे नाव म्हणजे शरद पवार. वसंतदादाकडून सत्ता मिळवण्याची घाई असो किंवा तत्कालीन कॉंग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांच्या विदेशीपणाच्या मुद्द्यावरून राष्ट्रवादी नावाने नवीन पक्षाची स्थापना अन पुन्हा सत्ताप्राप्तीसाठी कॉंग्रेसच्या सरकारमध्ये मंत्रीपद स्वीकारणे असो प्रत्येकवेळी सत्ताप्राप्ती हेच एकमेव ध्येय दिसून आले. सत्ता असो वा नसो शरद पवार या नावाभोवती सत्तेचे वलय कायम राहिले. मात्र कायम सत्तेत राहण्याच्या महत्वकांक्षेने मोठे वलय निर्माण केलेल्या या नावाभोवती सत्ताप्राप्तीचे भुकेले गोळा झाले. आणि अर्थातच जोपर्यंत सत्ता होती तोपर्यंत ही भुकेली मंडळी पवार साहेंबांसोबत होती अन सत्ता दूर होताना दिसताच ही मंडळी आपली भूक भागवण्यासाठी नवीन ताट शोधायला बाहेर पडली आहे. म्हणजे ज्या पद्धतीने सत्ताप्राप्ती साठी शरद पवार साहेबानी वेळोवेळी भूमिका बदलली त्याच पध्दतीने त्यांचे कार्यकर्ते त्यांच्या…