Posts

Featured Post

विद्यापीठ की विश्रामगृह ?

Image
सुखार्थी त्यजते विद्यां विद्यार्थी त्यजते सुखम् । सुखार्थिन: कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिन: सुखम् ॥ जो व्यक्ती सुखाच्या मागे धावतो त्याला ज्ञान प्राप्त होऊ शकत नाही अन ज्याला ज्ञान प्राप्त करायचे आहे त्याने सुखाचा त्याग केला पाहिजे. विद्या प्राप्त करायची असेल तर सुख कसे मिळेल ? देशातील केंद्रीय विद्यापीठात जो काही गोंधळ चालू आहे त्या पार्श्वभूमीवर हे सुभाषित लक्षात घेण्यासारखे आहे. विद्यार्थ्यांच्या मागण्या या प्रामुख्याने सोई-सुविधा संदर्भात आहेत. आणि जर मुद्दा केवळ फीवाढी संदर्भात असेल तर त्याला कमवा व शिका सारख्या योजना राबवून मार्ग काढता येऊ शकतो. जे की, देशातील बहुसंख्य विद्यार्थी करतात. परंतु येथे प्रश्न असा आहे की, मुळात शिक्षण प्राप्त करणे हे अंतिम ध्येय आहे का ? असे असते तर अन्य कुठलेही प्रश्न उपस्थित झाले नसते. मुळात विद्यापीठ हे आंदोलन करण्यासाठी नसून ज्ञान प्राप्त करण्यासाठी आहे हेच आपण विसरून चाललो आहोत की काय अशी शंका निर्माण होत आहे.
एखाद्या देशाचे यशापयशाचे गमक तेथील शिक्षण व्यवस्थेत सापडते. लौकिकार्थाने शिक्षण म्हणजे केवळ अर्थार्जनासाठी आवश्यक पात्रता निर्माण करणे असा अर…

असंगाशी संग

Image
प्रत्येक व्यक्तीला आपले मित्र निवडण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य असते. सर्वसाधारणपणे संकटात साथ देणारा, निरपेक्षपणे मदत करणारा अशी मित्राची व्याख्या असली तरी राजकारणात त्याचे संदर्भ अमूलाग्र बदलतात. म्हणजे इथे जे दिसते ते कधीच नसते. म्हणून राजकारणात मित्र निवडताना विशेष काळजी घ्यावी लागते. यात जो फसला त्याच्या वाटेला पश्चात्ताप शिवाय काहीच येत नाही.राज्याच्या राजकारणातील सारीपाटाचा खेळ बघता योग्य मित्रांची निवड किती महत्त्वपूर्ण आहे हेच अधोरेखित होते. सध्या शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस अन कॉंग्रेस अशा संभाव्य आघाडीची चर्चा आहे. वरकरणी पाहता शिवसेनेला मुख्यमंत्रीपदाच्या गुलाबाचे फुलदिसत असले तरी त्याच्या आजूबाजूला भरपूर काटे आहेत. भाजपशी बंद केलेल्या चर्चेने आघाडीसोबतच्या वाटाघाटीत शिवसेनेला नमते घ्यावे लागणार हे उघड आहे. त्यामुळे मातोश्रीबाहेर बैठका, कॉंग्रेसच्या दिल्लीतील नेत्यांसोबत फोनवरून चर्चा, अन राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचा सावध पवित्रा या सर्व प्रकारात शिवसेना गुरफटून जात आहे.
राज्याच्या राजकारणात मागील पंधरा दिवसांपासून सत्तास्थापनेचे मंथन चालू आहे. केवळभाजपला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी …

सत्तावादी पक्षाची वाताहत...

Image
महाराष्ट्र, राजकारण आणि सत्ताकेंद्र अशा तीनही शब्दांना एकच समानार्थी शब्द म्हणजे शरद पवार. सत्ता कोणाचीही असो सत्तेचे वलय या नावापासून कधीही वेगळे झाले नाही. राज्यात अन केंद्रातही ज्यांचा शब्दाला कायम वजन होते असे नाव म्हणजे शरद पवार. वसंतदादाकडून सत्ता मिळवण्याची घाई असो किंवा तत्कालीन कॉंग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांच्या विदेशीपणाच्या मुद्द्यावरून राष्ट्रवादी नावाने नवीन पक्षाची स्थापना अन पुन्हा सत्ताप्राप्तीसाठी कॉंग्रेसच्या सरकारमध्ये मंत्रीपद स्वीकारणे असो प्रत्येकवेळी सत्ताप्राप्ती हेच एकमेव ध्येय दिसून आले. सत्ता असो वा नसो शरद पवार या नावाभोवती सत्तेचे वलय कायम राहिले. मात्र कायम सत्तेत राहण्याच्या महत्वकांक्षेने मोठे वलय निर्माण केलेल्या या नावाभोवती सत्ताप्राप्तीचे भुकेले गोळा झाले. आणि अर्थातच जोपर्यंत सत्ता होती तोपर्यंत ही भुकेली मंडळी पवार साहेंबांसोबत होती अन सत्ता दूर होताना दिसताच ही मंडळी आपली भूक भागवण्यासाठी नवीन ताट शोधायला बाहेर पडली आहे. म्हणजे ज्या पद्धतीने सत्ताप्राप्ती साठी शरद पवार साहेबानी वेळोवेळी भूमिका बदलली त्याच पध्दतीने त्यांचे कार्यकर्ते त्यांच्या…

कॉंग्रेसचा नॉंन स्ट्रायकर एंड गेम

Image
(छायाचित्र : इंटरनेटवरून साभार )
राज्यातील निवडणूका आज संपतील. प्रचाराची रणधुमाळी पूर्णपणे थंडावली आहे. आरोप, प्रत्यारोपानी सभा गाजल्या. राजकारण हे कुस्तीसारखे असल्याचे पुन्हा एकदा सिध्द झाले. म्हणजे मानसिक स्तरावर डावपेच तयार करूनच शारीरिक ताकद लावायची असते. राज्यस्तरावर विचार करता ही कुस्ती भाजप अन कॉंग्रेस या दोन पैलवानात होती. परंतु लढताना दिसले भाजप अन राज ठाकरे. राज्यात भाजप अन राज ठाकरेयांच्यात कुस्ती व्हावी हा भाजपचा व्यूहरचनात्मक विजय आहे. याचे कारण असे की, जो प्रमुख विरोधी पक्ष आहे त्या कॉंग्रेसला फोकसच मिळु नये हे त्यांचे अपयश. अन ज्या राज ठाकरेंचा एकही उमेदवार रिंगणात नसुनही सर्व फोकस त्यांनी आकर्षित करने हे त्यांचे यश. राज ठाकरे भाजपवर आरोप करणार अन भाजप नेते त्याला सभेतुन प्रत्युत्तर देणार. ही अशी कुस्ती रंगली होती.आणि कॉंग्रेस बिच्चारी हा सामना निमुटपणे पाहत होती.
राज ठाकरे यांनी कोणाला मत द्या हे शेवटपर्यंत सांगितले नाही. फक्त भाजपला मत देउ नका असे आवाहन केले. अशा प्रकारच्या प्रचाराने मतदार कॉंग्रेस राष्ट्रवादीकडे वळतील ही भाबडी आशा आहे. कॉंग्रेसच्या प्रचारावर मीडीया फोकस…

लोकशाहीच्या नावानं........

Image
भारतीय लोकशाही हा आता केवळ अभ्यासाचा विषय न राहता चिंतनाचा व चिंतेचा विषय होउ लागला आहे. निवडणूक ही प्रक्रिया लोकप्रतिनिधी निवडण्यापुरती मर्यादित राहिली नसून अनेकांच्या जीवन-मरणाचा प्रश्न झाला आहे. निवडणूक लढवण्यासाठी आपण कार्यकर्ते असलेल्या पक्षाचे उमेदवारी मिळाली तर ठीक अन्यथा जो पक्ष संधी देईल त्या पक्षाची उमेदवारी मिळवणारांची संख्या आश्चर्यकारक आहे. निवडणूकीचे रुपांतर आर्थिक उलाढालीच्या मोठ्या इव्हेण्टमध्ये झाल्यालाही बराच काळ लोटला. म्हणजे लोकसभा, विधानसभा निवडणूक असली तर उमेदवारी मिळवण्यापासून ते मतदान व अन्य बाबी याचे बजेट काही कोटींमध्ये खात्रीने असले पाहिजे. 
जाहीरनामा यात महत्वाचा मुद्दा आहे तो राजकीय पक्षांच्या जाहीरनाम्याचा. मोफत कम्प्युटर, वीज ई आश्वासने व अशाच प्रकारच्या मागण्या आता नेहमीच्याच झाल्या आहेत. नुकतीच एका पक्षाने वार्षिक ७२००० रु देऊ अशी घोषणा करून टाकली. अशा प्रकारे पैसे वाटप करण्याची क्षमता आपल्या अर्थव्यवस्थेत आहे का ? या प्रश्नाचे उत्तर शोधायला कोणाही अर्थशास्त्रज्ञाची गरज नाही. आणि असलीच तरीही असे पैसे वाटावेत का हा खरा प्रश्न आहे. जर अर्थव्यवस्थेला फासाव…